Հրաչյա Խաչատուրի Բունիաթյան. ծննդյան 115 ամյակին

Կենսաքիմիկոս, կենսաբանական գիտությունների դոկտոր, պրոֆեսոր, ՀԽՍՀ ԳԱ ակադեմիկոս, ՀԽՍՀ գիտության վաստակավոր գործիչ, Բիոքիմիկոսների և նեյրոքիմիկոսների հայկական դպրոցի հիմնադիր։

Ծնվել է 1907 թ․ մայիսի 1-ին, Նոր Բայազետում։

1930 թ․ ավարտել է ԵՊՀ բժշկական ֆակուլտետը։

Աշխատել է որպես կենսաքիմիայի դասախոս, ապա՝ ղեկավարել Երևանի անասնաբուծական-անասնաբուժական ինստիտուտի կենսաքիմիայի ամբիոնը։

Այնուհետև, շուրջ 20 տարի ղեկավարել է, Երևանի բժշկական ինստիտուտի կենսաքիմիայի ամբիոնը։

1937 թ․ ստացել է կենսաբանական գիտությունների դոկտորի գիտական աստիճան, իսկ 1939 թ․՝ պրոֆեսոր կոչում։

1939-41 թթ․ եղել է ԵԲԻ գիտական աշխատանքների գծով պրոռեկտորը, իսկ 1942-46 թթ․՝ ԵՊՀ ռեկտորը։

1943 թ․ ընտրվել է ՀԽՍՀ ԳԱ ակադեմիկոս։

Մեծապես աջակցել է Ալիխանյան եղբայրներին՝ 1942 թ․ հիմնելու տիեզերական ճառագայթների հետազոտման լաբորատորիան ԵՊՀ-ում և կայանը՝ Արագածում, որոնց հիման վրա 1943 թ․ ստեղծվել է ֆիզիկայի ինստիտուտը։

1943 թ-ից ղեկավարել է նաև ՀԽՍՀ ԳԱ Լ. Օրբելու անվ.  ֆիզիոլոգիայի ինստիտուտի կենսաքիմիայի սեկտորը։

1961 թ-ից մինչև կյանքի վերջը աշխատել է իր հիմնադրած ՀԽՍՀ ԳԱ կենսաքիմիայի ինստիտուտի տնօրեն։

Գիտական գործունեությունը․ ուղեղի կենսաքիմիա, օքսիդացման պրոցեսներում և նյութափոխանակության նյարդային կարգավորման մեջ առանձին վիտամինների, ֆոսֆատիդների և կենսածին ամինների կենսաքիմիա։

Նրա հետազոտությունները հնարավորություն տվեցին կարևորել նիկոտինամիդ դինուկլետիդի մասնակցությունը ամինաթթուներից ամոնիակի գոյացման մեխանիզմում և նյութափոխանակության կարգավորման մեջ գամմակարագաթթվի դերը, պարզաբանել այդ ամինաթթվի կենսասինթեզի ու կատաբոլիզմի ուղիները, ուղեղում ամոնիակի գոյացման և չեզոքացման մեխանիզմի հարցերը, կատեխոլամինների ու ֆոսֆոլիպիդների կենսաքիմիական առանձնահատկությունները։

Նա կենսաքիմիական գիտության հիմնադիրն է Հայաստանում:

Հեղինակ է շուրջ 250 գիտական աշխատությունների։

Եղել է կենսաքիմիայի ինստիտուտի կողմից լույս ընծայված ,Ուղեղի կենսաքիմիայի հարցերըե գիտական ժողովածուների խմբագիրը։

ՀԽՍՀ ԳԱ ԵՎ ԽՍՀՄ ԳԱ «Նեյրոքիմիա» միջազգային հանդեսի ստեղծումը նույնպես պայմանավորված է նրա մեծ հեղինակությամբ։
Նրա նախաձեռնությամբ Երևանում կազմակերպվել են միջազգային գիտաժողովներ՝ նվիրված կենսաքիմիայի, հատկապես՝ նեյրոքիմիայի խնդիրներին։

Երկար տարիներ ղեկավարել է հանրապետության Ֆիզիոլոգների, կենսաքիմիկոսների և դեղաբանների ընկերությունը։
Ակտիվորեն մասնակցել է միջազգային կենսաքիմիական գիտաժողովների, զեկուցումներով հանդես եկել արտասահմանյան բազմաթիվ երկրների գիտական կենտրոններում։
 
Ընտրվել Գերմանիայի բնախույզների «Լեոպոլդինա» ակադեմիայի անդամ, Նեյրոքիմիկոսների միջազգային ընկերության խորհրդի անդամ։

Պարգևները և մրցանակները․ Լենինի շքանշան, Հոկտեմբերյան հեղափոխության շքանշան, Աշխատանքային կարմիր դրոշի շքանշան (2), ՀԽՍՀ գիտության վաստակավոր գործիչ (1940)։

Մահացել է 1981 թ․ մարտի 19-ին, Երևանում։

1982 թ-ից ՀԽՍՀ ԳԱ կենսաքիմիայի ինստիտուտը կոչվում է Հրաչյա Բունիաթյանի անունով։
Իր գեղանկարների հարուստ և արժեքավոր հավաքածուն նվիրել է Գավառ քաղաքին, որտեղ 1991 թ-ից գործում է Հրաչյա Բունիաթյանի անվ․ պատկերասրահը։

Երևանում նրա ապրած տան պատին փակցված է հուշաքար։

Հարություն Մինասյանի «Հայազգի բժիշկ գործիչներ» գրքից, համառոտագրված տարբերակ

Հարցեր, պատասխաններ, մեկնաբանություններ